پرچ کاری چیست ؟ مزایا و معایب پرچکاری
یکی از روش های رایج اتصال قطعات فولادی به یکدیگر ” پرچ کاری ” است. اگر در حوزه ی اتصال و مونتاژ قطعات فعالیت می کنید و علاقمند هستید در خصوص پرچ کاری ، انواع پرچکاری و مزایای و معایب آن اطلاعات بیشتری کسب کنید؛ دعوت می کنیم در ادامه با فولاد نصر آذربایجان همراه باشید.
پرچکاری چیست؟
پرچ یا میخ یک شافت استوانه ای از جنس فولاد کم کربن، آلومینیوم، مس ، نیکل یا برنج است که برای اتصال دائمی دو یا چند قطعه استفاده می شود و مناسب بست های غیر قابل جداسازی است. البته زمانی که استحکام اهمیت داشته باشد، از پرچ های فولادی استفاده می شود.
دستگاه پرچکن به وسیلهٔ میخپرچ عمل پرچکاری را انجام میدهد. پرچ کاری نیز به پروسه ای گفته میشود که در آن دو یا چند قطعه به وسیله یک قطعه واسطه به نام پرچ به یکدیگر متصل میگردند. از پرچ های سایز بزرگ برای اتصال قطعات فلزی و از پرچ های کوچک تر برای اتصال صفحات کاغذی، چوبی و ورق های نازک فلزی استفاده می شود.
مراحل پرچکاری
به طور کلی پرچکاری در سه مرحله ی زیر انجام می شود.
1- ابتدا سوراخ هایی با انواع روش های تحت فشار روی سطح کار ایجاد می شود. که برای قطعات کوچک، این عملیات به روش دستی و در کاربردهای صنعتی، با استفاده از ماشین هایی مانند چکش پنوماتیک انجام می شود. روش های مختلفی برای ایجاد سوراخ های طولی وجود دارد که رایج ترین آنها روش نوار فلزی است. در این روش یک نوار باریک فلزی که بر روی آن تعدادی سوراخ به طور مساوی وجود دارند. بر روی ورق مورد نظر گذاشته شده و با سوراخ های نوار فلزی، روی ورق ها علامت گذاری می شود.
2- در این مرحله میخ های پرچ به عنوان اتصال دهنده بین سوراخ های ایجاد شده قرار می گیرند.
3- پس از قرار دادن پرچ در محل مورد نظر، با کوبیدن یا شکستن سر قفل ها با استفاده از دستگاه پرچ کن ساقه پرچ تغییر شکل می دهد که باعث پهن شدن پرچ شده و معمولا ساقه آن به اندازه یک و نیم برابر قطر اصلی منبسط می شود و دو قطعه کاملا به هم متصل می شوند.
واضح است که پرچ کاری صفحات نازک نسبت به صفحات ضخیم آسان تر است. و انتخاب جنس پرچ به شرایط مورد استفاده و نوع قطعه بستگی دارد.
انواع پرچ
انتخاب میخ پرچ و قطر سوراخ پرچ از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا میخ پرچ باید نیروی کششی مناسبی روی سطح مورد نظر ایجاد کند.میخ پرچ انواع مختلفی دارد که از رایج ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
میخ پرچ شانه دار :
یک سمت این میخ دارای کلاهک مسطح، بیضی، دکمه ای و.. و طرف دیگر آن شانه ای و تو پر است. این نوع میز به دلیل سرعت بالا در استفاده، اتصال دائمی قوی، بازرسی آسان و امکان چرخش بعد از نصب کاربرد زیادی دارد.
میخ پرچ آلومینیومی :
اکثر میخ های پرچ از جنس فولاد با روکش آلومینیوم هستند. اما این میخ ها زمانی که در معرض رطوبت قرار می گیرند ممکن است دچار تغییر رنگ و زنگ زدگی شوند به همین دلیل در این مکان ها از میخ های تمام آلومینیومی استفاده می شود.
میخ پرچ افشان :
این نوع میخ که به آن پرچ های تقسیم شونده یا شکاف دار نیز گفته می شود برای سوراخ کردن مواد نرم مانند چوب، چرم و پلاستیک استفاده می شود.این پرچ ها فشار را در سطح ماده پخش کرده و از آسیب رساندن به سطوح نرم جلوگیری می کنند.
میخ پرچ تو پر یا جامد :
یکی از قدیمی ترین مدل میخ های پرچ میخ توپر است که به صورت استوانه فلزی بوده و سر آن مقداری پهن و بزرگ تر از قطر استوانه است. از این نوع میخ ها در بدنه هواپیما ها و پل های فلزی که نیاز به استحکام زیادی دارد استفاده می شود.
میخ پرچ نیمه خالی یا نیمه پر :
این نوع میخ که به آنها پرچ نیمه لوله ای نیز گفته می شود ؛ سر گردی دارند که انتهای آن سوراخ شده و تا نیمه به داخل فرو رفته است. این نوع پرچ ها به نیروی کمتری برای اجرا و مونتاژ نیاز دارند.
میخ پرچ تو خالی یا کور :
یکی از رایج ترین میخ های استفاده در پرچ کاری میخ های تو خالی است. این نوع میخ ها نسبت به میخ های پر و نیمه پر تحمل بار کمتری دارند.
در این روش به قسمت پشتی قطعات مورد نظر دسترسی نداریم و قابل دیدن نیستند یعنی می توان آن را از یک طرف به راحتی نصب کرد. این نوع پرچ برای اتصال مواد سخت مانند ورق های فلزی و دیگر قطعات استفاده می شود. برای مثال، برای نصب گلگیر ماشین یا ناودان در ساختمان ها از پرچ کور استفاده می شود.
انواع پرچ کور
پرچ های کور انواع مختلفی دارند که از رایج ترین آنها می توان موارد زیر را نام برد.
1- پرچ کور استاندارد :
کم هزینه ترین پرچ کور موجود در بازار پرچ کور استاندارد است. این نوع پرچ نسبت به دیگر پرچ ها مقاومت مناسبی ندارند.
2- پرچ کور ضد آب :
این نوع پرچ ها به صورت یک پارچه ساخته می شوند تا از نفوذ آب بین مواد کامپوزیت جلوگیری شود. این پرچ ها برای تعمیر ناودان مناسب اند.
3- پرچ کور ضد زنگ :
پرچ کور ضد زنگ از فولاد ضد زنگ ساخته می شود و دوام بسیار بالایی دارد به همین دلیل برای استفاده در فضای باز بسیار مناسب است. برای مثال، برای نصب پلاک های وسایل نقلیه یا تعمیر سطوح فلزی زنگ زده از این نوع پرچ ها استفاده می شود.
4- پرچ کور رنگی :
از پرچ های کور رنگی معمولا برای اتصال پلاک و سایر لوازم جانبی خودروها استفاده می شود و می توان آن ها را با رنگ خودرو هماهنگ کرد تا مشخص نباشند.
مزایای پرچ کاری
از مزایای پرچ کاری نسبت به دیگر روش های اتصال می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- از آن برای اتصال قطعات آهنی و غیر آهنی مانند آلومینیوم، مس و اتصال قطعات غیرفلزی مانند چوب، پلاستیک و…استفاده می شود.
- امکان اتصال قطعات غیر هم جنس به یکدیگر وجود دارد مانند اتصال آلومینیوم به مس
- قابلیت اتصال قطعات بدون در نظر گرفتن موقعیت قرارگیری آنها مانند عمودی، سربار و … وجود دارد.
- پرچ های آلومینیومی سبک تر از پیچ و مهره ها بوده و مقاومت بالایی در برابر خوردگی مواد شیمیایی دارند.
- بررسی کیفیت اتصال به روش پرچ آسان تر از بررسی به روش جوش است.
- جدا کردن دو قسمت پرچ شده در مقایسه با اتصال جوش داده شده آسیب کمتری ایجاد می کند.
- پرچ کردن یک اتصال به تجهیزات بسیار کمتری نیاز دارد و پس از پرچ کردن، پسماندهای ناچیزی باقی می ماند.
- پرچ مقاومت و استحکام بالایی در برابر ضربات و فشار دارد.
- از نظر اقتصادی مقرون به صرفه تر از جوشکاری است.
- سازگار بامحیط زیست است و بر خلاف عملیات جوشکاری، دود یا گاز تولید نمی کند.
معایب پرچکاری
عملیات پرچکاری با وجود مزایایی که نسبت به سایر روش های اتصال دارد ؛ معایبی نیز دارد که در زیر آورده می شود:
1- پرچ کاری نسبت به جوشکاری به زمان و نیروی کار بیشتری نیاز دارد.
2- سوراخ های ایجاد شده در پرچ کاری ممکن است سطح مقطع صفحه را ضعیف تر کنند.
3- پرچ باعث ایجاد برآمدگی بر روی سطح قطعه شده و زیبایی ظاهری آن را تحت تأثیر قرار می دهد.
4- قطعات دارای پرچ سنگین تر از قطعات جوشکاری و لحیم کاری شده هستند.
کاربرد های پرچ کاری
از مهم ترین کاربرد های پرچ کاری می توان به مواد زیر اشاره کرد.
- اتصال ورقه های فلزی نورد شده
- استفاده در اتصالات آلومینیومی در صنعت هواپیما سازی
- استفاده در فلزاتی که جوش پذیری ضعیفی دارند.
- استفاده در ساخت پل فلزی، جرثقیل، دیگ بخار و مخازن تحت فشار
- ساخت بدنه اتوبوس و واگن برقی
- بدنه ی هواپیما ها و پل های فلزی
سخن آخر
همان طور که اشاره شد پرچ کاری یکی از رایج ترین روش های اتصال قطعات فلزی و غیر فلزی است. از این روش بیشتر زمانی استفاده می شود که نیازی به جداسازی ورق ها وجود ندارد. این روش با وجود مزایا و محدودیت های ذکر شده کاربرد گسترده ای در صنعت دارد و شناخت آن می تواند شما را در انتخاب درست و هوشمندانه یاری کند.
ما نیز در فولاد نصر آذربایجان به عنوان یکی از بزرگترین واحد های تولیدی مقاطع فولادی از قبیل انواع تیر آهن ، نبشی ، ناودانی ، سپری و… آماده ی ارائه خدمات به شما هموطنان عزیز هستیم. شما مشتریان محترم می توانید جهت مشاوره رایگان و سفارش محصول با شماره 04134329481 تماس حاصل فرمایید. و اقلام مورد نیاز خود را با بهترین کیفیت و مناسب ترین قیمت تهیه فرمایید.
